Sự khởi sinh từ xứ Phù Tang
Quạt gập được phát minh tại Nhật Bản vào khoảng thế kỷ VII. Tương truyền, những người thợ thủ công xưa đã lấy cảm hứng từ cấu trúc xếp gọn của cánh dơi để tạo ra chiếc quạt tiện lợi này.
Vào thế kỷ XVI, thông qua các thương nhân Bồ Đào Nha, chiếc quạt gập từ Nhật Bản và Trung Quốc du nhập vào châu Âu. Hoàng hậu nước Pháp Catherine de Medici chính là người đã đưa những chiếc quạt gập Ý sang trọng trở thành món phụ kiện "phải có" của giới quý tộc Pháp.
Đến thế kỷ XVIII, quạt gập bước vào thời kỳ hoàng kim, đạt đến đỉnh cao xa xỉ tại châu Âu. Chúng được chế tác từ ngà voi, đồi mồi, lụa, ren thêu tay và dát vàng. Lúc này, chiếc quạt không chỉ để làm mát mà còn là phương tiện giao tiếp của các quý cô hoàng gia qua "ngôn ngữ của quạt" (The language of the fan), từ cách cầm, gập, mở hay che mặt đều ẩn chứa những thông điệp tán tỉnh bí mật đầy tinh tế.
Bước vào làng thời trang hiện đại, Duvelleroy - nhà làm quạt haute couture lâu đời nhất của Pháp (thành lập từ năm 1827) - liên tục bắt tay với các thương hiệu xa xỉ để chứng minh quạt là một tác phẩm nghệ thuật có thể mặc được (Wearable Art).
Điển hình là các phiên bản quạt gập giới hạn lấy cảm hứng từ thế giới Moulin Rouge rực rỡ, sử dụng chất liệu lụa tơ tằm organza, sợi kim tuyến lurex kết hợp khung bằng gỗ mun đen tinh xảo. Từng cánh quạt được thêu và đính kết thủ công bằng kỹ thuật couture đỉnh cao, biến chiếc quạt thành món phụ kiện trang sức lộng lẫy trên thảm đỏ.
Quạt gập trong thời trang hiện đại
Nhắc đến quạt gập trong thời trang hiện đại, không thể không nhắc đến "vị vua quá cố" của Chanel - Karl Lagerfeld. Chiếc quạt giấy xếp màu đen luôn đồng hành cùng ông tại mọi sự kiện, vừa là công cụ giữ sự riêng tư trước ống kính, vừa là nét lập dị đầy quyền lực, thể hiện dấu ấn cá nhân không thể trộn lẫn.
Ở Việt Nam, NTK Phan Huy đã mang chiếc quạt gập vào BST thời trang của mình trong lịch trình chính thức của Tuần lễ thời trang Haute Couture Paris vào tháng 7/2025.
Với triết lý giải cấu trúc và tái hiện ký ức đồng quê Việt Nam, Phan Huy đã khéo léo đưa hình ảnh quạt giấy và nón lá mộc mạc vào phom dáng của những chiếc váy dạ hội tinh xảo. Nếp gấp quạt giấy được biến hóa thành những đường xếp nếp 3D tỉ mỉ trên chất liệu organza và taffeta cao cấp, mang lại hiệu ứng thị giác chuyển động mềm mại nhưng vô cùng ấn tượng.
Trong những năm trở lại đây, chiếc quạt gập đã thực sự có một cuộc "đổ bộ" đầy kiêu hãnh trên các sàn diễn thời trang cao cấp nhất thế giới và đi vào đời sống của người sử dụng - trở thành một món phụ kiện tạo phong cách và dấu ấn riêng.
